«پینتر و اگزیستانسیالیسم»

                                                                                                                           میثم نبی

                                                                                                                      nabeyi@dr.com           

در مقاله ای  که با عنوان پینتر و اگزیستانسیالیسم ارائه می گردد سعی بر آن است که به بررسی

 جنبه های مختلف  آثار نمایشنامه نویس معاصر و برنده ی جایزه ی نوبل 2005 هارولد پینتر بر

مبنای آرا و اندیشه های  مکتب اگزیستانسیالسم پرداخته شود.  میزان تاثیر گذاری  این مکتب

 در خلق آثار دراماتیک پینتر  چه به لحاظ  حال و هوا و فضای نمایشنامه ها و همچنین ویژگی

شخصیت های نمایشی وی از دیگر مسائل قابل بررسی است . 

         این نوشتار سعی بر آن ندارد که با قطعیت به اثبات این مطلب بپردازد که پینتر در آثارش

 به طور مستقیم از این مکتب فلسفی تاثیر گرفته یا نه . بل که سعی بر آن است تا میزان تاثیر

و نفوذ این مکتب به عنوان یک اندیشه ی جاری در دوره ی انسان  مدرن مورد بررسی قرار گیرد .

 حال چه  این اندیشه را به نام مکتبی فلسفی بنامیم یا خیر .از بعدی دیگر حتی اگر این

 تاثیر پذیری غیر مستقیم و نا خواسته باشد نمایانگر  نگرش و باور جدیدی است که انسان آن

دوران به دلیل شرایط و دلایل گوناگون فکری ،اجتماعی و تاریخی به آن نائل آمده است .

       جهت بررسی آثار پینتر و ارتباط آن با مکتب اگزیستانسیالیسم نخست لازم است به

تعریف کلی  این مکتب و نوع نگرش آن نسبت به « انسان » پرداخت :

·           اگزیستانسیالیسم (اصالت وجود )

     اگزیستانسیالیسم )1(جریانی فلسفی و ادبی است که پایه آن بر آزادی فردی،

مسوولیت و نیز عینیت گرایی است. از دیدگاه اگزیستانسیالیستی، هر انسان، وجودی

یگانه‌است که خودش روشن کننده سرنوشت خویش است. اگزیستانسیالیسم از

 واژه اگزیستنس ( 2) به معنای وجود بر گرفته می‌شود.  از متفکران و پیشگامان این مکتب

می توان به ژان پل سارتر، مارتین هایدگر، گابریل مارسل، سورن کی‌یرکه گور

اشاره کرد . اگزيستانسياليسم به دو وجه «مسيحى» و «منکر واجب الوجود» تقسیم می شود

و وجه مشترک هر دو بر تقدم وجود بر ماهیت است. از پيروان اگزيستانسياليسم مسيحى

مى‌توان کارل ياسپرس و گابريل مارسل و از اگزيستانسيالسم‌هاى منکر واجب الوجود،

 مارتين هايدگر را می توان نام برد.

·          درونمایه های اگزیستانسیالیسم :

1-       وجود بر ماهیت مقدم است :

انسان فاعلی آگاه ( 3) است .  «بشر هيچ نيست، مگر آن‌چه از خود مى‌سازد».  انسان

در این مکتب دارای اختیار است و به همین علت باید مسئولیت هر انتخاب‌اش را بپذیرد .

2-       دلهره : درون مایه ی دوم اگزیستانسیالیسم  ترس یا هراسی است که به چیز

خاصی رهنمون نمی شود . دلهره هراس از پوچی انسانی است . این مضمون حاکی از آن

است که دلهره شرط بنیادی نافذ و عام وجود انسانی است .

3-       بیهودگی و پوچی :    اگزیستانسیالیست می گوید من قبول دارم که من وجود

 خودم هستم . اما این وجود بیهوده است . وجود داشتن چونان وجودی انسانی تبیین

 ناپذیر است و کلاً بیهوده . هر یک از ما صرفاً به این مکان پرت شده است . کیر که گور

پیشگام این مکتب می پرسد  : اما چرا اینجا و چرا اکنون ؟ بی هیچ علت و بدون هیچ

 پیوند ضروری . فقط به طور احتمال و بنابراین زندگی من داده ی احتمالی بیهوده است .

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

1. Existentialism

2.Exitence

3.subject